بازيابی نقش زنان در هيات‌ها

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، مهرواره هوای نو كه به همت سازمان هيات و تشكل‌هاي ديني به فصل چهارم خود رسیده، می‌خواهد سطح نگرش، نگاه و رویکرد هیأت‌ها و اصحاب آنان را در مواجهه با عموم مردم ارتقاء دهد؛ به‌گونه‌ای که عموم ایرانیان با تمام سلایقی که دارند، مخاطب هیأت باشند. هوای نو تلاش می‌کند نگاه عامه مردم را به هیأت تغییر دهد و این ذهنیت را اصلاح کند که هیأت، محصور در زمان خاص یا سبک‌های خاص عزاداری نیست. در اين ميان نخستين سياستي كه اين مهرواره اتخاذ كرده، توجه به نقش و حضور جایگاه بانوان در عرصه هیأت به عنوان رویکرد پررنگ این فصل است. در نگاه مردسالار جامعه، حضور زنان در مقوله هيات چندان تعريف نشده اما در چنين فضايي در مهرواره هواي نو برای نخستین بار در موضوع هیأت، از زنان تقدیر شد كه به نوعي یک خط‌شکنی بود. حضور بانوان چه دربين تقدیرشدگان و چه ميان داواران چشمگير بود؛ چه آن كه وحید ملتجی، دبیر مهرواره هوای نو درباره دوره‌هاي قبلي اعلام كرد؛ «در بخش تقديرشدگان، از هر سه نفر، یک نفر خانم‌ بود. یک چهارم داوران هم خانم بودند. اینها نکاتی است که باید دیده شود و به گوش مخاطبان برسد.» آنچه در ادامه مي‌خوانيد مروري است بر حضور بانواني كه در ادوار مهرواره هواي نو حضور داشته‌اند؛ چه اساتيد و كارشناساني كه داوري‌ها را برعهده گرفتند و چه هيات‌هاي زنانه و بانواني كه در اين سال‌ها در اين مهرواره مورد تقدير قرار گرفتند.

اولین مهرواره هوای نو

سال 1400-1401

در نخستين دوره از مهرواره هواي نو، از 52 داور بخش هیات، 8 داور زن بودند. در 2 بخش ديگر يعني، ستايشگران اهل بيت عليهم‌السلام و كتاب هيات، در اين دوره زنان چندان جدي گرفته نشدند. البته چند بانوي نويسنده در بخش كتاب شايسته تقدير شناخته شدند.  

بانوان داور اين دوره و اين بخش عبارت بودند از؛ مریم اردبیلی، طاهره سیدی، معصومه ظهیری، فهیمه نیکزاد، فاطمه گنجی، ماندانا بیگزاده جلالی، منصوره سادات مرتضوی و مریم فرشادفرد.

دومین مهرواره هوای نو

سال 1402

در دومين دوره توجه به بانوان، به سياست‌هاي هواي نو افزوده شد، ضمن آن كه بخش‌هاي مهرواره نيز تغييراتي يافت. در بخش تولیدات هیات، از 10 داور اين بخش 2 نفر از بانوان بودند؛ هاجر سلیمی نمین و مریم شادی.

در بخش فراهیات از ميان 14 داور فقط فضه سادات حسینی از بانوان بود. در بخش ارکان هیات نيز از 34 داور اين بخش، 4 داور زن بودند؛ فاطمه گنجی، فائزه عظیم‌زاده اردبیلی، خانم پناهیان پورحسن و عاطفه سعیدی‌نژاد.

در مهم‌ترين بخش اين مهرواره يعني نهاد هیات، 62 نفر وظيفه داوري را برعهده داشتند كه 12 داور، زن بودند؛ طیبه اردستانی، فاطمه احتسابی، زینب اختری، آسیه شریعت‌نژاد، خانم محور، هاجر سلیمی نمین، میترا حسن‌پور، زینب شریعتمدار، منیره سیدی، سارا سلیمی نمین، فروغ نیلچی‌زاده و منصوره سادات مرتضوی.

سومین مهرواره هوای نو

سال 1403

چهارمین دوره هوای نو

سال 1404 و 1405

عرصه رصد بانوان هياتي

وحيد ملتجی، دبير مهرواره هواي نو: بانوان نقشي بسیار جدی و اثرگذار در حرکت‌های اجتماعی دارند و این نقش در نهاد اجتماعی هیأت هم غیرقابل کتمان است اما كمتر زمینه‌ ظهور و بروز بانوان در هیأت‌ها فراهم بوده است و هیأت‌های معدودی وجود دارند که به درستی زمینه‌ بروز بانوان در آن‌ها طراحی شده است.

مهرواره هوای نو قصد دارد بابی بگشاید تا حضور و مشارکت گسترده بانوان در حوزه فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تأثیرگذار هیأت‌ها افزایش یابد. درهمین راستا بانوان در شورای مرکزی هوای نو حضور داشته و  یک چهارم  جمعیت هیات داوری هوای نو که  در مجموع یکصد و ده نفر هستند را تشکیل می‌دهند همچنین چند رشته مهرواره مانند «بحث خانواده و هیات» و «بانوان سخنران هیات» به بانوان اختصاص دارد و بخش «بانوان سخنران هیأت» برای اولین بار است در جمهوری اسلامی به صورت کارشناسی و اختصاصی به این حوزه پرداخته می‌شود. در حقیقت، کارزار هوای نو، عرصه‌ای برای رصد بانوان سخنران و پیشران حرکت‌های فرهنگی اجتماعی و انتخاب برترین‌ها آن‌ها است.

نقش محوری زنان در آینده هیأت

محمد آقاسی، جامعه شناس و پژوهشگر حوزه افکار عمومی و معاون نظارت و برنامه‌ریزی ستاد فرهنگ شورای عالی انقلاب فرهنگی: هیأت‌های مذهبی در ایران قدمت زیادی دارند و قریب به یک صد سال است که در تاریخ معاصر ایران، به طور جدی نقش‌آفرین هستند، اما مطالعه هدفمندی درباره هیأت‌های مذهبی در ایران شکل نگرفته و مطالعات کم و اندکی که صورت گرفته، پراکنده بوده و عمومأ مساله محور نیز نبوده است. موضوع هیأت به خصوص هیأت‌های خانگی و زنان دست نخورده و دست نیافتنی است، در حالی‌که از لحاظ آینده‌نگری بسیار مهم است. لذا مطالعه روی این موضوع می‌تواند ظرفیت‌های بیشتری از این نهاد را نشان دهد. از ظرفیت هیأت‌ها همین بس که تمام برنامه‌ریزی‌های یکساله دشمنان را برمی‌گرداند. به همین دلیل است که مقام معظم رهبری روی هیأت‌ها تاکید بسیار دارند.

در سال‌هاي آینده به دلیل شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و هجمه‌هایی که بر کشور وجود دارد، با تعدد هیأت‌های خانگی در شهرهای بزرگ روبه‌رو هستیم که محور اصلی آن‌ها، زنان خواهند بود. در آینده، نسل جدیدی از سخنرانان خانم خواهیم داشت که احتمالاً سخنرانان متمایزی هستند که سخنان آن‌ها با گفتمان رایج در هیأت‌ها متفاوت است که به دلیل وجود فضای مجازی، این سخنان در کشور بازتاب تاثیرگذاری خواهد داشت.